Tuesday, January 23, 2018

ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်စီးပွားရေး – ၁၅

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေးတွင် အရက်ချက်လုပ်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသောလုပ်ငန်းမှာ လည်း အရေးပါသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် အရက်သေစာသောက်စားခြင်းကို မင်းမိန့်ဖြင့် တားမြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တားမြစ်ခြင်းမှာ အကြောင်းခဲ့မဟုတ်ချေ။ မိမိတို့အရင်စိုးစံသွားသော မင်းများ လက်ထက်တွင် မင်းနှင့်မင်းသားအချို့တို့သည် အရက်သေစာသောက်စားမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြပုံကို သမိုင်းအထောက်အထားတွေ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်ကြီးနှင့် မိဖုရားရှင်မိနောက်တို့၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရဲစွမ်းသတ္တိပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။ (၁၃)...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၄

မုတ္တမတိုက်ပွဲတွင် မွန်ပဒေသရာဇ်များ အချင်းချင်းစည်းလုံးညီညွတ်မှုမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ မုတ္တမမြို့စား “စောဗညား“ သည် သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ နှစ်မအကြီး “တလာကမူ“ မင်းသမီး၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့စား “ဗညားဦး“ မှာလည်း စောဗညား၏ ယောက်ဖဖြစ်သည်။ မင်းတရားရွှေထီး၏ တပ်များ မုတ္တမကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ထားစဉ်က မော်လမြိုင်မြို့စား ဗညားဦးသည် မုတ္တမမြို့စားကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၃

၄။ အရက်ချက်လုပ်ငန်း ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်ပြောင်းလေ့လာသောအခါ အင်းဝခေတ်တွင် “မင်းရဲကျော်စွာ“ သည် အရက်ကြောင့် ရေတိမ်နစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ငူခေတ်တွင် မင်းတရားရွှေထီးသည် အရက်ကြောင့်ပင်ဇာတ်သိမ်းမလှဖြစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် (၁၄ဝဝ-၁၄၂၂) နှင့် မိဖုရား “ရှင်မိနောက်“ တို့က ၁၃၉ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် “မင်းရဲကျော်စွာ“ ကို ဖွားမြင်သည်။ ၁၄ဝ၃-ခုတွင် ရခိုင်ဘုရင်...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၂“

၃။ သင်္ဘောဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းထွန်းကားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မည်သည့်နှစ်မှစ၍ ပင်လယ်ကူးကျွန်းလှေကြီးများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း၊ တိကျခိုင်မာသော သမိုင်းအထောက်အထားမတွေ့ရသေးချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ် (၁၅၉၉-၁၇၅၂) ကပင် အာရပ်ကုန်သည်များက တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတွင် သင်္ဘောများတည်ဆောက်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ပေါ်တူဂီပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများသည်လည်း လှိုင်းလေမိ၍ ပျက်စီးလျှင် မြိတ်မြို့သို့ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားများတွေ့ရသည်။ ဥရောပတိုက်သားတို့သည် ကျွန်းသစ်၏ ဂုဏ်သတ္တိကို မသိခင်က...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၁

ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ဦးမွန်ထော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၃၁ မတ် ၁၈၇၄ တွင် ကတိုးရွာရိှ ဦးမွန်ထော်အိမ်သို့ ကြွရောက်ပြီး ညနေစာစားသုံးခဲ့သည်။ နယ်မြေအခြေအနေနှင့် ဦးမွန်ထော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေတို့ကို ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာမေးမြန်းဆွေးနွေးရင်း တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦးသံယောဇဉ်ငြိတွယ်လာကြသည်။ နောက်တစ်နေ့ ၁ ဧပြီ ၁၈၇၄ (၁၂၃၅- ခုတန်ခူးလပြည့်နေ့) နံနက်တွင် ကျောင်းဒါယကာ ဦးတူက...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁ဝ“

ဦးမွန်ထော်သည် ယိုးဒယားပြည်ဇင်းမယ်မြို့တွင် တစ်လခန့်နေထိုင်ပြီး၊ သစ်လုပ်ငန်းအခြေအနေအရပ်ရပ်ကို လေ့လာသည်။ ဦးမွန်ထော်သည် မော်လမြိုင်သို့ ပြန်ခါနီးတွင် ဦးရှမ်းကလေးကို အဖော်ပြု၍ ဇင်းမယ်မင်းထံဝင်ရောက်ဖူးမြော်နှုတ်ဆက်သည်။ ဇင်းမယ်မင်းက ဦးမွန်ထော်အား “ဘယ်မှာနေ၍ ဘာအလုပ်လုပ်ပါသလဲ“ ဟု မေးမြန်းသည်။ ဦးမွန်ထော်က “မော်လမြိုင်အနီး“ ကတိုးရွာမှာ နေထိုင်ပြီး သစ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ပါသည်ဘုရား“ ဟု ပြန်လည်လျှောက်ထားသည်။ ဇင်းမယ်မင်းက...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၉

ခွေးသေကောင်ပုပ်မြင်လျှင် လင်းတများဝဲပျံရောက်ရှိဝိုင်းအုံလာကြသကဲ့သို့ ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းအရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးဝေစည်ရာ မော်လမြိုင်သို့ ဥရောပအရင်းရှင် ကုမ္ပဏီကြီးများ အလုအယက်ဝင်ရောက်လာကြသည်။  ၁။ ဘုံဘေးဘားမားကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း (The Bombay Burmah Trading Coporation) ၂။ ဘတ်ခနင်ကုမ္ပဏီ (Buchanant Co.) ၃။ ဖူးကားကုမ္ပဏီ (Foucart Co.) ၄။...

ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်စီးပွားရေး – ၈

ကျွန်းသစ်ကို ဘုရင်ပိုင်သည့် အစဉ်အလာသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျလက်ထက်၊ ၁၇၅၂- ခုတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ နန်းတက်သည့် နှစ်မှာပင် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်သည်ကို အထောက်အထားပြု၍ ကျွန်းသစ်၏ တန်ဖိုးကို သိရှိကြောင်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးစီးပွားရေးတွင်လည်းကောင်း၊ ကျွန်းသစ်၏ အရေးပါပုံကို သိရှိပြီး ဖြစ်ကြောင်း...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၇

(ခ) ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်း ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းသည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလမော်လမြိုင်စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းမှ အမျိုးအစားကောင်းသော ကျွန်းသစ်အများအပြားထွက်သည်။ (ကိုလိုနီခေတ် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် မျက်မှောက်ခေတ် မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ပါဝင်သည်။) ကိုလိုနီခေတ်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမှ အမျိုးအစားကောင်းသော ကျွန်းသစ်များကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာ့ကျွန်းသစ်ကို မက်မောတန်ဖိုးထားသည်။ လန်ဒန်မြို့ဘာမင်ဂန်...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၆

၁၈၅ဝ - ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ ချစ်တီးများသည် မော်လမြိုင်ကို ဗဟိုပြု၍ ကျိုက္ခမီခရိုင်မှ လယ်သမားများ၏ ဂုတ်သွေးကို စုပ်၍ အမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၁ - ခုသို့ ရောက်သောအခါ ကျိုက္ခမီခရိုင်အပါအဝင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားမြေရှင်အရင်းရှင်ကလေးများနှင့် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်ကလေးများကိုသာမက လယ်သမားကိုပါ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မည့်အဖွဲ့ကြီး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ - ခုတွင်...
- Advertisement -

Latest article

KTV လိုင်စင်ကိစ္စ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးပြုလုပ်၍ အဆုံးအဖြတ်ရယူသွားမည်

မော်လမြိုင်၊ ဇန်နဝါရီ လိုင်စင်သက်တမ်းတိုးခွင့်ပြုရန်နှင့် တက္ကသိုလ် ဧရိယာအတွင်း ရှိနေခြင်း ဟုတ်မဟုတ် စိစစ်ပေးရန် KTV စားသောက်ဆိုင် လုပ်ငန်းရှင်များမှ တင်ပြထားမှုအပေါ် မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့အနေဖြင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးပြုလုပ်၍ အဆုံးအဖြတ်ရယူသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၊ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးမြင့်သန်းဝင်းက ဟင်္သာမီဒီယာသို့ ပြောသည်။ “အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး တစ်ခုတော့...

အပစ်အခတ်မရပ်စဲဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးသည်မှာ မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးပြော

နေပြည်တော် ၊ ဇန်နဝါရီ ၁၉ အပစ်အခတ်မရပ်စဲဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးသည်မှာ မည်သို့မျှ မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်းနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးမှ နိုင်ငံရေး အဆင့် သဘောတူညီချက် မရ ရအောင် ဆွေးနွေးမည်ဆိုလျှင် ရရှိနိုင်ကြောင်း တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး နိုင်သက်လွင်က ယခုလ ၁၈ ရက်က နေပြည်တော်၊...

ဆေးလိပ်မီးစွန့်ပစ်ရာမှ ရော်ဘာပင် ၁၈၀၀မီးလောင်

ထားဝယ် ၊ ဇန်နဝါရီ  ထားဝယ်ခရိုင်၊လောင်းလုံးမြို့နယ်၊အင်းကြီးကျေးရွာမြောက်ဘက်ရှိ ရော်ဘာခြံတွင် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ရက် မွန်းလွဲပိုင်းက လမ်းသွားလမ်းလာက ဆေးလိပ်မီးစွန့်ပစ်ရာမှ ရော်ဘာပင် ၁၈၀၀ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရကြောင်း မောင်းမကန်နယ်မြေရဲစခန်းထံမှသိရသည်။ ယင်းရော်ဘာခြံမှာ ထားဝယ်-မောင်းမကန်ကားလမ်းမကြီး အတွင်းဘက်၊ အမှတ် ၁၀၄ခြေလျင်တပ်ရင်းအနီး၌ တည်ရှိသည်။ ရော်ဘာခြံအကျယ်အဝန်း ၁၁ဧကရှိပြီး ၆ဧကခန့် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရကြောင်း ခြံပိုင်ရှင်ကပြောသည်။ “မီးက...
- Advertisement -